Ponieważ moje porady są przeznaczone dla
nowicjuszy, muszę podać kilka najbardziej podstawowych informacji
(zaawansowanych linuxiarzy proszę o wstrzymanie uśmiechu
politowania). Świat informatyczny nie opiera się wyłącznie na
twórczości Microsoftu, a system operacyjny nie musi wyglądać jak
Windows. Przykładowo
Linux,
UNIX - to systemy
pracujące w tzw. powłoce tekstowej, czyli
shellu (czarny
ekran z białymi literkami). Wszelkie prace wykonujemy tam wpisując
polecenia tekstowe, a myszka najczęciej nie działa. Okienka (np.
KDE, Gnome) to dodatkowy zestaw programów, które wyświetlając
przyjazne i kolorowe ramki, tak naprawdę zamieniają Twoje
kliknięcia myszką na polecenia zrozumiałe dla
shella. Shell
natomiast przekazuje specjalnie spreparowane ciągi znaków do jądra
systemu (Kernela). Aby cokolwiek skopiować, wylistować czy usunąć -
musimy użyć poleceń tekstowych lub za pośrednictwem okienek np. KDE
wykonać kliknięcia myszką (które jak już powiedziałem zostaną w tle
zamienione na polecenia tekstowe do
shella). Po co to wszystko
tłumaczę? Ano, pragnę przekonać Ciebie, że nauka składni poleceń
tekstowych jest nieuchronna.
Na koniec wyjaśnienie: powłokę tekstową pod okienkami KDE
uruchamiasz klikając w ikonkę z czarnym monitorkiem lub używając
klawiszy CTRL ALT F2 (powrócisz do poprzedniej, okienkowej powłoki
CTRL ALT F7). Za chwilę omówię dokładniej ten temat.
Na czas nauki odłącz komputer od sieci, zaloguj się jako
root i daj zlecenie msec 1 lub msec 2. Ułatwisz sobie poznawanie systemu, gdyż
zdejmiesz zabezpieczenia chroniące przed włamaniami. Powrót do
właściwego poziomu bezpieczeństwa to msec 4. O
tym jak się logować poczytasz za chwilę...
Aktualizacja
systemu. Należy pilnować, aby na Twoim serwerze była
zainstalowana
najnowsza, stabilna wersja oprogramowania. W Linuksie Mandrake/Mandriva można to zrobić za pomocą wygodnego narzędzia
urpmi. Polecam
artykuł o
urpmi, będący tłumaczeniem z j. angielskiego tekstu ze strony domowej Mandrake.
*
Aktualizację najprościej wykonuje się pod okienkami KDE. Uwaga: ze względu na zmianę domeny Mandrake na Mandriva należy (po zainstalowaniu starego systemu Mandrake) pobrać plik rpm aktualizujący domyślne wpisy z adresami serwerów. Pamiętaj, że Mandrake/Mandriva jest wspierana tylko w trzech ostatnich wersjach (chodzi o aktualizacje). Następnie wykonaj poniższe: w Mandrake 8.1
(oczywiście mając aktywne łącze z Internetem) wybierz MANDRAKE
CONTROL CENTER- SYSTEM- Zarządzanie Oprogramowaniem. Następnie w
nowym panelu (górny, lewy róg) Configure a source wybierz
TAK, Update the list of mirrors, OK (czekaj). Po paru
minutach kliknij w Mandrake Update. W nowszych wersjach
Mandrake/Mandriva nazewnictwo jest nieco inne, ale czynności podobne.
*
Nieco trudniej aktualizację wykonuje się w powłoce tekstowej.
Opracowanie tego problemu dla Mandrake 9.2 ładnie wykonał Dariusz Świtek i przekazał mi w
formacie
paczki tar. Rozpakujesz ją zleceniem tar zxpvf
nazwapaczki.
Ja rozwiązałem problem inaczej. Proponuję czynności nieco
karkołomne, ale też skuteczne: pierw (po instalacji systemu)
uruchamiam okienka KDE i w Mandrake Control Center wykonuję
pierwszą aktualizację (wybieram serwer ftp z aktualkami, zasysam
jeden mały plik np. lynx). Mając w ten sposób skonfigurowane
parametry aktualizacji automatycznej mogę... odinstalować okienka
KDE (tak, tak ;) i resztę aktualizacji wykonać jako root
zleceniem:
urpmi --auto-select . Inne przydatne zlecenie
to: urpmi --update , urpmi
--allow-force oraz urpmi --help
*
Twórcy Mandrake/Mandriva stworzyli ciekawe narzędzie urpmi, które
w łatwy sposób pozwala instalować, odinstalować lub aktualizować
system pobierając paczki z Internetu.
Zlecenie urpmi
- Jako root wydaj zlecenie:
urpmi.removemedia -a
Usuniesz w ten sposób wszystkie stare wpisy konfiguracyjne
- Za pomocą zwykłej przeglądarki wejdź na stronę http://urpmi.org/easyurpmi lub http://easyurpmi.zarb.org/ wybierz swoją wersję Mandrake
i rodzaj procesora. Niestety, często witryny z update są blokowane, zmieniane lub stosują dziwne mechanizmy logowania - czyniąc aktualizację kłopotliwą.
Mając właściwy adres wskaż serwery (najlepiej z Polski) z
których pobierzesz aktualizacje (Source main:The core of the
mandrake distribition). Teraz wybierz mirror z Polski (External
add-ons). Wciśnij PROCEED TO STEP 3 i pojawi się pod tym klawiszem
tekst. Skopiuj zawartość rubryki "TYPE THIS IN CONSOLE AS ROOT" do
konsoli roota (CTRL C lub z menu EDIT- COPY oraz CTRL V lub menu
EDIT- PASTE). W ten sposób pobierzesz z Internetu listę plików z
których składa się Mandrake/Mandriva.
- Teraz mając skonfigurowane połączenie z serwerami ftp możesz
dać zlecenie urpmi --auto-select w celu
aktualizacji systemu.
*
Jednak co robić, gdy nie mamy połączenia z Internetem, a chcemy
aktualizować system? To proste: wystarczy u kolegi, albo w
kawiarence internetowej zassać z serwera ftp WSZYSTKIE paczki aktualizacyjne (szukaj katalogu update), umieścić je w katalogu Linuksa (lub wypalić na płytce
CD) i wydać (jako root) polecenie rpm -Fvh
*.rpm (będąc w katalogu z aktualkami).
System sam odszuka co mu potrzebne. Jeżeli wywali komunikat
błędu, będziesz miał kłopoty. Wynikają one najczęściej z
konieczności ręcznego odinstalowania z systemu jakiej paczki. Ja
wówczas postępuję brutalnie: wywalam z katalogu te pliki
aktualizacyjne, które robią problemy i daję znowu zlecenie rpm -Fvh *.rpm . Otrzymuję w ten sposób system
"prawie" w całości zaktualizowany.
Pliki (szukaj katalogu updates, RPMS) można zassać z jednego z wielu lustrzanych serwerów ftp, np. ftp://ftp-stud.fht-esslingen.de/pub/
*
Uwaga: jeżeli masz zainstalowanego na routerze Mandrake 9.2 i
chcesz bez płytek CD zainstalować sieciowo Mandrake 10.0, to
polecam
artykuł napisany przez Dariusza
Świtka (paczkę tar rozpakujesz pod Linuksem zleceniem tar zxpvf nazwapaczki.tar, a pod Windowsem pakerem
np. RAR).
Quota. Pewnym problemem może być potrzeba
przydzielania ściśle określonej maksymalnej wielkości katalogów
domowych dla użytkowników mających swoje prywatne konta ftp, www
itd. Zapraszam na sąsiednią stronę
QUOTA. Przeniosłem na nią artykuł, który pierwotnie był w tym miejscu.
Link wprowadziłem, by zachować zgodność adresowania stron ze starszymi wersjami witryny np. zarchiwizowanymi przez internautów.
Montowanie to pojęcie zupełnie obce użytkownikom DOSa lub Windows. Zapraszam na sąsiednią stronę
MONTOWANIE. Przeniosłem na nią artykuł, który pierwotnie był w tym miejscu.
Link wprowadziłem, by zachować zgodność adresowania stron ze starszymi wersjami witryny np. zarchiwizowanymi przez internautów.
Automatyczne uruchamianie programów podczas
startu systemu to zagadnienie
złożone. Zapraszam na sąsiednią stronę
AUTOSTART. Przeniosłem na nią artykuł, który pierwotnie był w tym miejscu.
Link wprowadziłem, by zachować zgodność adresowania stron ze starszymi wersjami witryny np. zarchiwizowanymi przez internautów.
Automatyczne uruchamianie
poleceń o określonych porach to zadanie
demona
cron.
Zapraszam na sąsiednią stronę
CRON. Przeniosłem na nią artykuł, który pierwotnie był w tym miejscu.
Link wprowadziłem, by zachować zgodność adresowania stron ze starszymi wersjami witryny np. zarchiwizowanymi przez internautów.
PROCES to działający program (jest zawsze tworzony przez inne procesy).
ZADANIE to proces
drugoplanowy, który może być "zawieszony" lub działający "w tle".
Zapraszam na sąsiednią stronę
PROCESY I ZADANIA. Przeniosłem na nią artykuł, który pierwotnie był w tym miejscu.
Link wprowadziłem, by zachować zgodność adresowania stron ze starszymi wersjami witryny np. zarchiwizowanymi przez internautów.
Interfejsy to sprzętowy lub programowy
pośrednik pomiędzy... i tu mamy wielki obszar do wymieniania.
Interfejs może łączyć urządzenia wejścia-wyjścia z jądrem systemu
(porty szeregowe, równoległe, USB itd). Interfejsem programowym
jest np. powłoka okienkowa KDE, która pośredniczy w przekazywaniu
treści zlecenia (wynikłej po kliknięciu myszy) do
shella. Nas
interesują tutaj
interfejsy sieciowe.
Zapraszam na sąsiednią stronę
INTERFEJSY SIECIOWE (plus routing). Przeniosłem na nią artykuł, który pierwotnie był w tym miejscu.
Link wprowadziłem, by zachować zgodność adresowania stron ze starszymi wersjami witryny np. zarchiwizowanymi przez internautów.
Użytkownicy i grupy.
Administrowanie użytkownikami na poziomie okienek KDE (np. w
Mandrake Control Center) jest bardzo proste. Możemy też skorzystać
ze zleceń
adduserdrake (znasz go z instalacji
systemu, gdy tworzyłeś użytkowników) ,
useradd
oraz
userconf. Problemy się pojawiają, gdy nie
mamy dostępu do X-ów (czyli okienek) i musimy to zrobić w powłoce
tekstowej.
Zapraszam na stronę
UŻYTKOWNICY I GRUPY. Przeniosłem na nią artykuł, który pierwotnie był w tym miejscu.
Link wprowadziłem, by zachować zgodność adresowania stron ze starszymi wersjami witryny np. zarchiwizowanymi przez internautów.
Demon
syslogd ma za zadanie odbierać komunikaty o błędach systemu.
Zapraszam na stronę
SYSLOG. Przeniosłem na nią artykuł, który pierwotnie był w tym miejscu.
Link wprowadziłem, by zachować zgodność adresowania stron ze starszymi wersjami witryny np. zarchiwizowanymi przez internautów.
Archiwizacja plików z logami, to sprawa
pierwszorzędnej wagi w zabezpieczaniu się przed wyhakowaniem.
Czemu? Gdyż większość włamywaczy po udanym ataku... kasuje wpisy w
logach (czyli w
/var/log/*), uniemożliwiając adminowi
odtworzenie historii i wykrycie złoczyńcy.
Zapraszam na sąsiednią stronę
ARCHIWIZACJA LOGÓW. Przeniosłem na nią artykuł, który pierwotnie był w tym miejscu.
Link wprowadziłem, by zachować zgodność adresowania stron ze starszymi wersjami witryny np. zarchiwizowanymi przez internautów.
USŁUGI czyli
serwisy systemowe w Linuksie są to programy uruchamiane
podczas startu systemu w celu dostarczenia pewnych usług. Usługi
mogą działać za pośrednictwem
xinetd
lub przez cały czas pracy systemu (wówczas nazwiemy je
demonami).
Zapraszam na sąsiednią stronę
USŁUGI. Przeniosłem na nią artykuł, który pierwotnie był w tym miejscu.
Link wprowadziłem, by zachować zgodność adresowania stron ze starszymi wersjami witryny np. zarchiwizowanymi przez internautów.
Dobre książki o Linuksie:
Polecane przez mnie książki o Linuksie
Mandrake
znajdziesz na stronie
www.besthelp.pl - szukaj pozycji autorstwa
Bogdana Krzymowskiego w zakładce SYSTEMY OPERACYJNE.
LINUX-ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW, Brian Ward, cena ok. 43 zł.
www.mikom.com.pl
LINUX-AGRESJA I OCHRONA, cena ok. 67 zł.
www.robomatic.pl
LINUX. POLECENIA., cena ok. 54 zł.
www.robomatic.pl
POZNAJ LINUX.
www.mikom.com.pl
UNIX Programowanie w shellu, Lowell J.A. , Ted Burns. (nie
wystrasz się tytułu;)
www.mikom.com.pl
LINKI
Na stronie www.linuxpub.pl/man/user_mk/ poczytasz sobie
przetłumaczone na język polski instrukcje użytkowania Mandrake.
www.jtz.org.pl/tlumaczenia.html - tłumaczenia ważnych i
przydatnych dokumentów.
Przydatny zestaw zadań szkolnych wraz z rozwiązaniami zebrałem w pliku zadania_z_Linuksa_2003.html
Uwaga: z powodu namnożenia się różnych złodziejskich witryn www, które kopiują moje strony i umieszczają je u siebie wraz z komercyjnymi reklamami (na których zarabiają) informuję, że wszelkie prawa są zastrzeżone.
Uwaga.
Aby uniknąć zasysania całej witryny gorzow-wlkp.pl/linux za pomocą programów typu TeleportPro, WebCopier itd. informuję, że udostępniłem spakowaną wersję (w formacie RAR).
