Dużo teoretycznych danych o montowaniu znajdziesz na stronie: http://ptm.linux.pl/man_HTML/man8/mount.8.html (oraz w moim archiwum: plik1 oraz plik2).

Ze względu na zakres tematu, podzieliłem go na kilka stron:

1. PODZIAŁ DYSKU NA PARTYCJE
   OPCJE MONTOWANIA PARTYCJI - plik /etc/fstab
   RESTRYKCYJNE OPCJE MONTOWANIA PARTYCJI
   PAMIĘĆ SWAP
2. POLECENIA ZWIĄZANE Z DYSKIEM TWARDYM
3. BOOTLOADER LILO
4. LINUXOWE NAZEWNICTWO DYSKÓW I PARTYCJI
5. SYSTEMY PLIKÓW oraz PUNKTY MONTOWANIA

 

 

Spis treści:

1. MONTOWANIE URZĄDZEŃ CD-ROM, FLOPEK, PARTYCJE
2. MONTOWANIE VIRTUALNEGO URZĄDZENIA ZA POMOCĄ PLIKU ISO
3. MONTOWANIE ODLEGŁEGO (SIECIOWEGO) KATALOGU
4. ZMIANA PARAMETRÓW JUŻ ZAMONTOWANEGO URZĄDZENIA
5. PARAMETRY MONTOWANIA PARTYCJI WINDOWSOWEJ oraz jak z pokładu Linuksa mieć dostęp do plików zapisanych na partycji windowsowej
6. INNE

 

 

Pierwszym wstrząsem, jakiego doświadcza nasz szczęśliwy użytkownik Linuksa jest tajemniczy sposób traktowania CD-ROM, flopka czy dodatkowych dysków. W Windows sprawa jest prosta - klikamy w ikonę urządzenia i wszystko działa. A pod Linuksem tak się nie da, zgodnie z zasadą, że jeżeli coś można skomplikować, to w systemie spod znaku pingwina na pewno będzie skomplikowane ;-) No, ale do rzeczy. W systemach unixowych pojawia się nowe pojęcie: montowanie. Montowanie jest skojarzeniem urządzenia typu: CD-ROM, dysk, partrycja (oraz np. odległa sieciowa partycja) z konkretnym katalogiem umieszczonym np. w /mntlub /media. Dzięki temu Kernel (jądro systemu) wie gdzie szukać danych. Inaczej mówiąc montowanie, to uaktywnianie urządzenia. I żeby bardziej skomplikować: montujemy urządzenie będące w katalogu /dev np. /dev/hdc1 (plik hdc1 ma w swojej nazwie nazwę urządzenia, a wewnątrz zawiera parametry systemu plików), natomiast uruchamiamy już zamontowane urządzenie w katalogu np. /mnt/dysk3/ (taki katalog nazywamy punktem montowania). To nie koniec udziwnień. Montować może w zależności od nadanych praw root lub każdy użytkownik. Inną nazwę może mieć to samo urządzenie w katalogu /dev i inną w katalogu /mnt. Podczas montowania dysków/partycji system korzysta z plików /etc/fstab oraz mtab. Praktyczne przykłady pliku /etc/fstab: przykład1, przykład2.

Początkujący adepci Linuksa mogą montować dyski twarde, partycje dysków itp. za pomocą wygodnego narzędzia DiskDrake, będącego częścią Mandrake/Mandriva Control Center czyli MCC. Punkty montowania windowsowych partycji najwygodniej jest ustawić w katalogu /mnt, jako podkatalogi o nazwach typu: /mnt/win_c, /mnt/win_d itd. Następnie wystarczy kliknąć przycisk MONTUJ . Nastąpi zamontowanie urządzenia w domyślnych, uniwersalnych parametrach. Opis parametrów montowania znajdziesz w artykule opisującym plik /etc/fstab. Szczególnie polecam punkt wyjaśniający technikę automatycznego narzucania praw dostępu plików na partycji windowsowej.

Uwaga: Mandrake/Mandriva ma narzędzia, które automatycznie zerują (do pierwotnego) prawa katalogów. Powinieneś pamiętać, że wybranie WYSOKIEGO DLA SERWERÓW POZIOMU BEZPIECZEŃSTWA skutkuje zerowaniem (między innymi) prawa katalogu /mnt na root.root 750 co odcina userów od zawartości katalogu /mnt. Profesjonalne rozwiazanie tego problemu opisałem na sąsiedniej stronie.

Uruchamiamy powłokę tekstową i logujemy się jako zwykły user. Jeżeli administrator nadał właściwe dla nas prawa dostępu do katalogu /mnt oraz /mnt/cdrom i /mnt/floppy, to możemy zamontować poszczególne urządzenia. Uwaga: w niektórych dystrybucjach system domyślnie montuje CD-ROM, flopka w /media , a systemowe linuksowe partycje w /mnt. Jeżeli zwykły user nie ma takich praw, to zaloguj się jako root i wykonaj poniższe.

• CD-ROM poleceniem tekstowym:
  mount /dev/scd0
  lub
  mount /mnt/cdrom
  lub
  mount /media/cdrom
• stację dyskietek 1,44 poleceniem:
  mount /dev/fd0
  lub
  mount /mnt/floppy
  lub
  mount /media/floppy
  
  Flopka można zamontować bez potrzeby posiadania odpowiednich wpisów w /etc/fstab, z dodatkowymi opcjami:
  
  mount -t vfat /dev/fd0 /mnt/floppy
  lub
  mount -t ext2 /dev/fd0 /mnt/floppy
  
  W pierwszym wypadku zamontujemy dyskietkę sformatowaną pod DOSa lub Win (FAT), a w drugim wypadku dyskietkę z linuksowym systemem plików ext2.
  
  W Linuksie Freesco montowanie flopka jest bardziej skomplikowane, gdyż tam mamy do czynienia z innym układem plików:
  mount -t vfat /dev/fd0/fd
  

• CD-ROM poleceniem umount /mnt/cdrom
• stację dyskietek 1,44 poleceniem umount /mnt/floppy

Istnieje możliwość zmiany parametrów już zamontowanego urządzenia. Należy poprawić plik fstab zmieniając parametry montowania np. partycji hda5, następnie odmontować partycję za pomocą zlecenia umount /dev/hda5 i na koniec  zamontować ją na nowo zleceniem: mount /dev/hda5. Czasami nie można odmontować partycji w trakcie pracy systemu - patrz opis powyżej. O parametrach montowania dysków/partycji (plik /etc/fstab) napisałem solidny artykuł na sąsiedniej stronie. Partycję /dev/hda5 ustalisz, edytując plik /etc/fstab.

• ustalanie parametrów montowania katalogu o nazwie np. /mnt/win_c za pomocą zlecenia mount lub pliku /etc/fstab - rozwinięcie tematu znajdziesz na stronie: podzialdysku.php#umask. Tutaj jedynie wspomnę, że kluczowy jest wpis w pliku /etc/fstab typu:

  /dev/hda1 /mnt/win_c vfat rw,umask=000,dmask=0000,fmask=0000,quiet,iocharset=iso8859-2,codepage=852 0 0

  (ważne są opcje: quiet, ?mask=). Ten wpis zapewni pełne (także dla włamywacza, więc nie szalejmy zbytnio ze zdejmowaniem zabezpieczeń) prawa dostępu do partycji Windows FAT.
  
  
• ustalenie praw dostępu do katalogu /mnt oraz /mnt/win_c za pośrednictwem tradycyjnych zleceń: chmod, chown. Mam tutaj ważną uwagę: współczesne Linuksy jak np. Mandrake/Mandriva zapewniają odpowiednie prawa do katalogów i plików za pomocą automatycznie działających skryptów. Nie ma więc sensu ręcze wydawanie zleceń: chmod, chown, lecz trzeba zmodyfikować konfigi owych skryptów. W Mandrake/Mandriva jest to narzędze msec, którego opis umiesciłem na stronie: msec.php#mask.
  
  
  
  Przypominam, że w Mandriva wystarczy pod okienkami wybrać: Centrum Sterowania Mandrivy - Punkty Montowania - Tworzenie partycji. Klikamy na partycję i wybieramy Przełącz w tryb zaawansowany. Potem wybieramy Opcje i zaznaczamy co nas interesuje. Potem przycisk Montuj i restart kompa.
• Jeżeli masz Windows 9x oraz Linuksa na jednym dysku, to powyższe porady wystarczą. Jeżeli masz WinXP, to pojawiają się problemy, o których można napisać osobny artykuł. Przykładowo: zwykły user nie ma pełnego dostępu (nie może kopiować do windowsowego katalogu, nie może usuwać plików). Natomiast na pewno będzie pełny dostęp pod rootem, ale w powłoce tekstowej (pod okienkami są problemy).

• W okienkach KDE: zamontuj partycję windowsową za pomocą MCC (Mandrake/Mandriva Control Center). Kliknij w ikonkę mcc, a następnie (po wpisaniu hasła roota) wybierz PUNKT MONTOWANIA (wyszukaj z pola combi opcję /mnt/windows lub podobną) - MONTUJ - GOTOWE (zapisz zmiany w fstab). Od teraz masz dostęp do danych windowsowych po otworzeniu katalogu /mnt/windows.

  Jak eksplorować taki katalog? W zależności od nadanych praw dostępu można to robić pod zwykłym userem lub tylko pod rootem. Mając okienka np. KDE użyj Konqerora. W powłoce teksowej wejdź do katalogu /mnt/windows (np. za pomocą zlecenia cd /mnt/windows lub używając narzędzia mc).

  Można na linuksowym Desktopie (np. pod okienkami KDE) wykonać ładny skrót do docelowego katalogu na partycji windowsowej. Kliknij w Desktop prawym przyciskiem myszy, wybierz UTWÓRZ NOWE, następnie SKRÓT DO PROGRAMU, wybierz zakładkę PROGRAM, POLECENIE i ścieżce do programu wpisz:
  kfmclient openProfile filemanagement
  lub jeżeli chcesz, by od razu program otwierał wskazany katalog:
  kfmclient openProfile filemanagement /mnt/win_c

• Jeżeli zainstalowałeś Linuksa bez okienek i musisz zamontować jakąś dodatkową partycję, to sprawa jest nieco bardziej skomplikowana. Na stronie o Linuksach ratunkowych pokazałem jak to robić. Generalnie chodzi o wykonanie dwóch kroków przygotowawczych: utworzenia katalogu nazwanego np. win_c, win_d, win_e (itd.) w /mnt oraz zamontowaniu partycji za pośrednictwem pliku fstab (inna wersja pliku fstab).
  

W okienkach KDE wystarczy kliknać prawym przyciskiem myszy w ikonkę z CD-ROMem i wybrać MONTUJ (ew. ODMONTUJ).

Uwaga: jeżeli włożyłeś płytkę CD do czytnika CD-ROM, używałeś ją i chcesz teraz wyjąć - to w zależności od wersji okienek może nie wystarczyć zwykłe wciśnięcie przycisku EJECT w urządzeniu. Wcześniej trzeba wydać polecenie umount /mnt/cdrom. Do tego czasu płytka jak zaklęta - będzie siedzieć w urządzeniu.

 

 

Można z pozycji Windows pracować na partycji ext2 oraz ext3 po zainstalowaniu sterowników dostępnych na stronie www.fs-driver.org (mam w archiwum wersję: Ext2IFS_1_11). Linuksowe partycje będą widziane wówczas jako zwykłe dyski, obok windowsowych. Podczas instalacji bądź uważny: program po angielsku zada trzy ważne pytania konfiguracyjne:

• enable to read-only option - czyli czy chcesz mieć dysk (ext?) wyłącznie do odczytu (bezpieczne, ale nie można nic zapisać). Ja nie zaznaczyłem tej opcji (niebezpieczne, choć praktyczne).
• enable to UTF-8 encoding - nie zaznaczaj, gdy chcesz, by pliki (na partycji ext?) były podczas edycji (np. windowsowym Notatnikiem) ustawiane w kodowaniu przyznanym dla Windows. Przypominam, że w Linuksie edytory pracują domyślnie w UTF-8, a w Windows w kodowaniu Windows-1250. Ja wybrałem bez zaznaczenia tej opcji.
• enable the large file feature - czy chcesz obsługiwać duże pliki (powyżej 2GB)? Ja wybrałem tak.
• Po instalacji pojawi się tabelka z listą dysków linuksowych, które mają być widoczne w Exploratorze Windows. Polecam, by wprowadzić wartość NONE dla partycji systemowych Linuksa, a zostawić widoczne partycje linuksowych userów.

Znany z Windows program Total Commander udostępnił wtyczkę, umożliwiającą penetrację Linuksa zainstalowanego na partycji ext2. Do pobrania z mojego archiwum (po rozpakowaniu umieść plik w katalogu programu TC).

Ponadto istnieje pod Windows typu NT (nie działa pod Win98) program explrore2fs do pobrania ze strony uranus.it.swin.edu.au/~jn/linux/explore2fs.htm#Download (ew. www.chrysocome.net/explore2fs) lub z mojego archiwum (po rozpakowaniu działa od razu - nie trzeba nic instalować). Ten program umie kopiować dane z ext2 oraz ext3 (wybieramy opcję EXPORT na partycję windowsową np. Pulpit). Niestety, nie potrafi zapisywać na linuksowym ext?.

 

 

W Mandrake 8.1 mamy do czynienia z błędem w powłoce okienkowej KDE 2.2 i trzeba ręcznie poprawić wpisy w ikonach urządzeń na pulpicie. W tym celu tuż po instalacji systemu wykonaj osobno dla każdego użytkownika:

• Kliknij prawym przyciskiem myszy w ikonę CD-ROM (na pulpicie KDE) i we WŁAŚCIWOŚCIACH wybierz URZĄDZENIE. Z pola typu combi wybierz /dev/scd0 (/mnt/cdrom) . Pojawi się napis /dev/scd0 z punktem podmontowania /mnt/cdrom . Od teraz każdy użytkownik komputera będzie mógł (po kliknięciu prawym przyciskiem myszy w ikonę CD-ROM) wybrać MONTUJ, ODMONTUJ, WYSUŃ.
• Kliknij prawym przyciskiem myszy w ikonę flopka (na pulpicie KDE) i we WŁAŚCIWOŚCIACH wybierz URZĄDZENIE. Z pola typu combi wybierz /dev/fd0 (/mnt/floppy) . Pojawi się napis /dev/fd0 z punktem podmontowania /mnt/floppy . Od teraz każdy użytkownik komputera będzie mógł (po kliknięciu prawym przyciskiem myszy w ikonę flopka) wybrać MONTUJ, ODMONTUJ.

Oczywiście można montować nie tylko urządzenia, ale i dyski sieciowe, partycję windowsową, katalogi itp., ale to temat na inną opowieść.

 

 

Notatka o DMA urządzeń typu CD-ROM, DVD

DMA (Direct Memory Access czyli Bezpośredni Dostęp do Pamięci) umożliwia dostęp do danych (np. na CD-ROM) z pominięciem procesora. Takie rozwiązanie znakomicie przyspiesza odczyt danych. DMA wymaga odpowiedniego zaprogramowania kontrolera DMA, co czasami jest przyczyną problemów sprzętowych. Do płynnego odtwarzania filmów wskazana jest aktywna opcja DMA. Aby sprawdzić, czy jest włączone DMA wykonaj jako root:

hdparm /dev/dvd
lub
hdparm /dev/cdrom

Odpowiedź using_dma=O (off) oznacza, że DMA jest wyłączone.

Opcja -d1 czyli w praktyce: hdparm -d1 /dev/dvd narzuca włączenie DMA.