1. Zaplanuj podział dysku na trzy partycje. W naszym przykładzie będzie to dysk 14,6 GB. Polecam wcześniej przeczytać artykuł o podziale dysku.
   Ustaw w BIOsie kolejość bootowania A, C, CD-ROM, aby z dyskietki startowej Windows 9x uruchomić komendy DOSa. Załóż partycje zleceniem fdisk:
   nr 1 pod Windows = 8 GB, nr 2 (hda5 NATIVE) = 6,470 GB, nr 3 (hda6 SWAP) = 0,128 GB.
   Uwaga: w/w wielkości są szacunkowe, jednak należy pamiętać, że Windows najlepiej się czuje na partycji aktywnej (widzianej jako C:), Mandrake 6,1 nie obsługuje SWAP większego jak 128 MB. Program startowy Linuksa - LILO nie obsługuje prawidłowo bardzo dużych partycji (powyżej 8 GB).
   Jeszcze mała, ale niezwykle istotna uwaga: bez specjalnych zabiegów LILO nie może wczytać jądra systemu, jeżeli znajduje się ono poza 1024 cylindrem dysku. Wynika to z ograniczeń BIOSu peceta. Jeżeli Twój dysk ma więcej niż 1024 cylindry, warto w przyszłości rozważyć utworzenie małej partycji na jego początku i ustawienie mount point na /boot . W przeciwnym razie system może nie wystartować i czeka nas uruchamianie go z dyskietki lub z DOSa poleceniem loadlin. Ponieważ startowanie Linuksa z dyskietki polecam początkującym - nie przewidziałem w niniejszej instrukcji opisu utworzenia partycji na pierwszych 1024 cylindrach dysku.Z dyskietki startowej Windows9x sformatuj dysk C, D,E .
   
2. Zainstaluj na dysku C:\ Windows 9x. Przeskanuj gruntownie wszystkie partycje (wyłapiesz ew. błędy na dysku). Na razie wstrzymaj się z instalacją programu antywirusowego - w moim przypadku AV Nortona + program eSafe (firewall, piaskownica, antywirus) skutecznie zablokowały Linuksa pracującego na sąsiędnich partycjach.
   
3. Mając zainstalowanego Windows uruchom go, a następnie włóż do czytnika CD-ROM instalkę Linuksa Mandrake 6.1. Włóż czystą i sformatowaną dyskietkę. Odpal pod DOSem lub Windowsem plik G:\DOSUTILS\Rawrite.exe (G:\ to przykładowa stacja CD-ROM). Teraz w odpowiedzi na komunikat ENTER DISC SOURCE FILE NAME wpisz G:\images\boot.img Następnie na komunikat ENTER TARGET DISKETTE DRIVE wpisz A (zatwierdzamy klawiszem ENTER). Otrzymamy w ten sposób dyskietkę uruchamiającą instalację Linuksa z CD. Uwaga: nie będzie to typowa dyskietka startowa, tę wykonamy w pkt. 6 lub 8.
   Wykonanie dyskietki do zarządzania partycjami (utworzonej tutaj, czyli w pkt.4) choć jest przydatne, nie jest niezbędne. Jeżeli w przyszłości ją zgubisz to wystarczy, że zmienisz kolejność bootowania komputera (w BIOSIE) i wystartujesz z CD-ROM (czasopismowe instalki Linuksa są bootowalne).
   
4. Wykonamy teraz partycje LINUXowe, a właściwiej mówiąc przerobimy istniejące już partycje założone w pkt. 1.
   Używaj klawiszy: kierunkowych (strzałki), TAB, ENTER, SPACJĘ. Pracujemy na programie fdisk.
   • Włóż dyskietkę utworzoną w pkt. 4. Do czytnika CD-ROM włóż CD z instalką Linuksa.
     
   • Włącz komputer, który zabootuje z dyskietki utworzonej w pkt. 4.
     ENTER - ENTER - OK - POLISH - OK - US - OK - LOCAL CD-ROM - OK - OK
     INSTALACJA - NORMALNY - OK - (TAK - NIE)
     
   • Jesteś w punkcie wyboru narzędzia do zakładania partycji (a raczej w naszym przypadku do przerabiania istniejących DOSowych na LINUXowe).

     DISK DRUID działa w trybie okienkowym i pozwala łatwo podglądnąć nazwy dysków (hda5, hda6). Jeżeli wybrałes ten program, to wystarczy podświetlić dysk drugi od góry (pierwszy od góry: DOSowy, drugi: Linux NATIVE, trzeci: Linux SWAP) i wpisać ukośnik /. Można też zlecić montowanie dysku C:\ podwietlając pierwszy od góry dysk i wpisując /mnt/c jednak ja osobiście nie robię tego ze względu na bezpieczeństwo.
     Uwaga: Linux widzi dyski jako: hda1, hdb1, hdc1, hdd1 = 1 oznacza partycję podstawową. Partycja rozszerzona dysku pierwszego zawiera dyski logiczne: hda5, hda6, hda7 oraz np. dysku drugiego: hdb5, hdb6, hdb7 itd.

     FDISK pozwala założyć partycje w trybie tekstowym. Uwaga: mimo zbieżnej nazwy nie jest tym samym narzędziem co FDISK znanym Tobie z DOSa.
     Opcje dodatkowe dla fdiska:
     p = print (druk na ekran monitora efektów naszej pracy),
     t = change (zmiana ustawień partycji),
     q = quit (wycofuję się),
     w = write (zapisz zmiany),
     L = list (listuje symbole nazw partycji - mamy tu partycje dla Novela, DOSa, Linuksa itp),
     83 = Linux NATIVE, 82 Linux SWAP, 6 - DOS 16 BIT (patrz opis dla polecenia L).
     
     Ponieważ chcesz się nauczyć pracy w trybie tekstowym wybrałeś ostatecznie FDISK. Przypominam, że używasz klawiszy: TAB, kierunkowych (strzałki) ENTER, SPACJĘ.

   • EDYCJA - ENTER - t - ENTER -5 - ENTER - 83 - ENTER - t - ENTER - 6 - ENTER - 82 - ENTER i to prawie wszystko. Możesz wydać polecenie p czyli pokaż (naprawdę to print, czyli drukuj) na ekranie. Jeżeli chcesz zapisac zmiany to wpisz w
     w - ENTER - GOTOWE - podświetl hda 5 - EDYCJA , / , OK, OK, (zaznacz spacją), OK, po chwili dalszy ciąg i ... zaznacz wszystko, OK.

5. Wybierz składniki do zainstalowania. Nie zapomnij zaznaczyć DOS/WINDOWS_CONNETIVITY (umożliwi to czytanie plików z partycji DOSowych), FILE MANAGER. Reszta na razie może zostać w wersji domyślnej, choć osobiście polecam początkującym usunięcie wszystkiego poza wspomnianym DOS/WINDOWS_CONNETIVITY, FILE MANAGER. Acha, zapomniałem o gierkach ;) . Dlaczego tak ostrożnie? Gdyż Linux jet przede wszystkim systemem sieciowym i zawiera w sobie potężne możliwości do zdalnego zarządzania. Jeżeli zainstalujesz wszystkie moduły i nie będziesz nad nimi panował, to zręczyny włamywacz przejmie kontrolę nad Twoim komputerem. Poza tym po co się spieszyć? Zawsze możesz (w miarę poznawania Linuksa) doinstalować poszczególne moduły.
   

   WYBIERZ INDYWIDUALNE PAKIETY (zaznaczasz spacją), OK. Teraz wybierz USER INTERFACE /X (klikając ENTER), następnie zaznacz XFREE-ISO 08859-2 = wszystkie 4 pozycje (zaznaczasz spacją). GOTOWE (poczekaj), OK (czekaj). Tak dla wyjaśnienia: ISO8859-2 to nic innego jak kodowanie polskich czcionek.

   Mouse, czyli myszka: nie kombinuj i wybierz MOUSE SERIAL.
   Z drukarkami pod Mandrake 6.1 jest dużo problemów, wiec jeżeli pierwszy raz instalujesz ten system to nie zajmuj się ich konfiguracją.
   Ustal hasło dla roota.
   Zatwierdź powlokę Bash.
   W oknie AUTHENTICATION CONFIGURATION nic nie zmieniaj.
   Teraz widzisz jaką kartę graficzną LINUX samodzielnie wykrył w Twoim komputerze.
   No i końcowe ustawienia: pobaw się ustawieniami monitora (nie przyjmuj domyślnych ustawień, a wybierz je ręcznie). Jeżeli wybierzesz kilka różnych rozdzielczości to w przyszłości będziesz mógł zmieniać je skrótem klawiszowym [Alt+Ctrl+Num+]
   Zezwól na tworzenie dyskietki startowej (będziesz nią uruchamiał Linuksa). Pomiń instalację LILO. To już koniec. Zostało odpowiedzieć na pytanie czy środowisko graficzne ma być uruchamiane samoczynnie podczas startu systemu. Ja wybrałem NIE i po zalogowaniu się wpisuję startx. Tak dla informacji podaję, że zmieniając w pliku inittab parametr 5 lub 3 zmieniamy ustawienie domyślnej powłoki (5-okna, 3-powłoka tekstowa z obsługą sieci).
   Tutaj proszę o chwilę uwagi: jeżeli wybierzesz opcję ładowania okienek (np. KDE), to nie będziesz miał problemów z zamykaniem systemu. Klikniecie w klawisz SHUTDOWN wyłączy komputer. Jeżeli natomiast wybierzesz jako domyślną powłokę tekstową, to musisz wiedzieć, że polecenie shutdown -h now jest zarezerwowane tylko dla roota. Tak jest przynajmniej w wersji Mandrake 6.1 (i jest to bezpieczne choć kłopotliwe rozwiązanie). I już naprawdę na koniec informacja: powłokę okienkową (np. KDE) musisz mieć aktywną do gierek, przeglądarki Netscape itd.
   

6. Po zainstalowaniu systemu, uruchomisz komputer z dyskietki startowej utworzonej w pkt. 5. Ponieważ domyślnie instalowany jest j. angielski, a my zainstalowaliśmy w pkt. 6 kodowanie w ISO-8859-2 nasz LINUX po pierwszym załadowaniu KDE poinformuje o zmianie ustawień i zapyta co robić. Odpowiadamy TAK.
7. Na koniec wskazane jest wykonać jeszcze jedną dyskietkę startową (na zapas). Wykonamy ją używając trybu tekstowego np. w oknie emulatora terminala (konsoli). Po zalogowaniu się jako root włóż czystą dyskietkę i wpisz:

   mount /dev/fd0 (zero) (montowanie stacji dyskietek)
   cp /boot/vmlinuz /dev/fd0 (i zgoda na zamazanie) /dev/fd0
   rdev /dev/fd0 /dev/hdxy (xy oznacza nr dysku np. hda5, hda1 itd.)
   rdev -R /dev/fd0 1
   
   Jeżeli przeraża Ciebie praca w trybie tekstowym skorzystaj z innej możliwości:
   Umieść CD z instalką Mandrake w czytniku CD-ROM. Wyłącz komputer.
   Włóż dyskietkę 1,44 utworzoną w pkt. 4 i zainicjuj uaktualnienie poprzedniej instalacji. Jednak niczego nie aktualizuj. Włóż czystą dyskietkę. Zostaniesz zapytany czy chcesz utworzyć dyskietkę startową (TAK) oraz czy chcesz zainstalować program LILO (NIE).
   I tutaj mam radę - zapamiętaj taki sposób tworzenia dyskietki. Jeżeli zdarzy Ci się awaria Linuksa, to w pierwszej kolejności właśnie w ten sposób wykonaj NOWĄ dyskietkę startową i przy jej pomocy uruchom Linuksa.O tworzeniu kopii MBR dysku twardego (tam może być umieszczony LILO) napisałm kilka słów tutaj.

    

8. Skonfiguruj SDI. Następnie wykonaj obowiązkową część prac związanych z bezpieczeństwem i aktualizacją programów.
   • KLiknij w ikonę rpm na pulpicie KDE i odinstaluj wszystko czego nie będziesz w najbliższym czasie używał. Rób to bez litości: a więc: sendmail , imap , telnet oraz te, które zaczynają się od literki r (rsh, rexec, rcp, rlogin W następnej kolejności: finger , echo , daytime , discard , chargen , tftp , nntp , smpt , systat ,netstat , talk , ntalk , printer. Dlaczego tak brutalnie? Gdyż skoro czytasz ten artykuł to znaczy, że dopiero się uczysz i nie umiesz skonfigurować jeszcze serwera z usługami na pokładzie. Myślę, że w pierwszej kolejności powinieneś nauczyć się podstaw: poleceń tekstowych, przeznaczenia poszczególnych katalogów głównych, obsługi Netscape (tak, tak oraz instalowania programów.
     Dlaczego ważne jest abyś docenił bezpieczeństwo swojego komputera mam nadzieję podłączonego do Internetu stałym łączem? Gdyż udostępniając bezmyślnie usługi na których się nie znasz udostępnisz swój koputer włamywaczom, którzy... z Twojego pokładu i na Twoje konto będą przeprowadzać inne włamania.

     Uwaga: gdy pojmiesz z grubsza o co chodzi w LINUXIE - będziesz mógł pozwolić sobie na bardziej finezyjne zabezpieczenie systemu. Doinstalujesz więc usunięte programy lub (co chyba lepsze) - na nowo założysz partycje i zainstalujesz od początku system (eliminując przy okazji nieujawnione błędy z pierwszej próbnej instalacji). I mając już trochę wiedzy skorzystasz z informacji zawartych na tej stronie.

   • Niestety, obecnie Mandrake-Mandriva nie wspiera starych wersji swoich produktów, więc kliknięcie w ikonkę update), nie zaktualizuje systemu.
   • Zdobądź CD z instalką nowego Netscape 4.7x lub pobierz ją z Internetu. Po co? Aby zainstalować najnowszą wersję. Nie chcesz chyba pracować na zabytkowym 4.6x? , która jest na wyposażeniu Mandrake 6.1. A więc po zdobyciu instalki - odinstaluj wersję 4,6x klikając więc w ikonę rpm na pulpicie i ... szukając wszystkiego co ma w nazwie słowo Netscape. Przycisk pt. ODINSTALUJ (jest w dolnym, prawym rogu). Dopiero gdy usuniesz swoją staroć zainstaluj nową wersję. Przy okazji nauczysz się instalować z pakietu *.tar.gz
     Patrz stronka o poleceniach w części opisującej tar
     Po instalacji zauważysz, że ikona Netscape na pulpicie (pozostałość po wersji 4.6x) nie uaktywnia wersji 4.7x. Musisz więc przypisać do niej inną ścieżkę dostępu - czyli wykonaj: kliknij prawym przyciskiem myszy w ikonkę, wybierz WŁAŚCIWOŚCI, wybierz zakładkę WYKONANIE, kliknij PRZEGLĄDAJ i wybierz ścieżkę dostępu /usr/local/netscape/ lub /opt/netscape/ i podświetl plik netscape. OK.
     Uwaga: aktualizacja skrótu na pulpicie musi być wykonana po zalogowaniu, przez każdego użytkownika osobno. W Linuksie każdy użytkownik pracuje na swoim (niezależnym od innych) pulpicie.
     

UWAGI NA KONIEC.

Czytałem w KILKU artykułach czasopismowych, że LINUX Mandrake 6.x jest projektowany pod procesor Pentium. Natknąłem się też na zupełnie inną informację na stronie www.linux-mandrake.com/en/hardware.php3, gdzie można zapoznać się z listą sprzętu współpracującego z tym systemem. Ta wersja pracuje już ze wszystkimi popularnymi procesorami.

Program antywirusowy NORTON AV 5 w połączeniu z programem eSafe (antywirus, ściana, piaskownica dla Windows 98) blokował prawdopodobnie boot record Linuksa Mandrake 6.1 zainstalowanego na tym samym dysku.

LITERATURA

• LINUX-PIERWSZA POMOC - Bogdan Krzymowski - kowhelp.com.pl(Mandrake 6.1) Wszystko dla początkujacego. Napisana w przejrzysty sposób, zawiera opis instalacji, ustawiania modemu ppp, składnię poleceń itd. Załączono do niej instalkę Mandrake 6.1 na CD.
• KONFIGURACJA I UŻYTKOWANIE StarOffice 5.2PL (Cwiczenia z...) - Leszek Madeja - www.mikom.com.pl (Mandrake 6.1 + StarOffice5.2). StarOffice to darmowa alternatywa wobec drogiego OFFICE. Ksiazka zawiera też porady związane z konfiguracją Mandrake 6.1.
• PODSTAWY OBSŁUGI SYSTEMU (Cwiczenia z...) - Leszek Madeja - www.mikom.com.pl (Red Hat 6-wersja b. podobna do Mandrake 6.1)
• EDYTORY VI, EMACS I SED (Cwiczenia z...) - Leszek Madeja - www.mikom.com.pl

SKĄD BRAĆ CD Z INSTALKAMI?

• Książka LINUX-PIERWSZA POMOC (Mandrake 6.1) kowhelp.com.pl
• PC WORLD KOMPUTER 12/1999 (Mandrake 6.1)