Zadanie 1
Przed pracami w shellu należy się zalogować. Wykonaj zalogowanie.
zlecenie: login, wpisz nazwę usera (tu hania) i podaj hasło.
Dużo materiału o składni poleceń znajdziesz na stronie:
http://gorzow-wlkp.pl/linux/lintekst.php
--------------------------------------------------------
W katalogu domowym utwórz podkatalog kat1 oraz podkatalog katalogu kat1 o nazwie kat11.
cd /home/hania
mkdir kat1
cd kat1
mkdir kat11
---------------------------------------------------------
Przejdź do katalogu kat11.
cd /home/hania/kat1/kat11
Skopiuj do katalogu kat11 plik /etc/passwd i nadaj mu nazwę p1.
cp /etc/passwd /home/hania/kat1/kat11/p1
Zmień nazwę pliku p1 na plik1.
mv /home/hania/kat1/kat11/p1 /home/hania/kat1/kat11/plik1
Wykonaj polecenie ls -aRl > rozw1.txt
ls -aRl > rozw1.txt
Prześlij tak utworzony plik do prowadzącego ćwiczenia. Aby wysłać plik trzeba skorzystać z klienta pocztowego lub ftp (w zależności od możliwości sewrwera uczelnianego).
----------------------------------------------------------
Stwórz w katalogu kat1 przy pomocy edytora vi plik o nazwie "dane" i zawartości: twoje imię, nazwisko, adres. Prześlij tak utworzony plik do prowadzącego ćwiczenia.
cd /home/hania/kat1
vi dane
i
imie , nazwisko, adres
klawisz ESC
ZZ
(kończymy pracę z zapisem do pliku wpisując DWIE DUŻE LITERKI ZZ)
-----------------------------------------------------------
Sprawdź jakie są zdefiniowane uprawnienia do plików i podkatalogów katalogów: /home, domowego, kat1 i kat11.
cd /home/hania
ls -la
cd /home/hania/kat1/kat11/
ls -la
http://gorzow-wlkp.pl/linux/lintekst.php
-----------------------------------------------------------
Zmień uprawnienia na takie aby:
wszyscy mogli tylko oglądać zawartość
pliku dane
grupa mogła tylko oglądać i modyfikować zawartość pliku dane,
cd /home/hania/kat1
ls -la dane
chmod 764 dane
ls -la dane
a tylko właściciel pliku mógł ponadto zmieniać jego nazwę lub mieć możliwość jego skasowania.
chmod 1764 dane
ls -la
1 czyli nadanie bitu sticky (wyjdą prawa rwx rw- r-t)
------------------------------------------------------------
Zabierz wszystkie uprawnienia do pliku plik1.
cd /home/hania/kat1/kat11
ls -la plik1
chmod 000 plik1
ls -la plik1
------------
Spróbuj wyświetlić zawartość pliku jako jego właściciel oraz jako użytkownik root.
vi plik1
ponieważ jest odmowa dostępu wyjdź z
programu bez zapisania zmian
:q!
Wniosek: nie można edytować pliku, którego prawa są tak ustawione, że nie ma możliwości odczytu (read).
------------
Jako właściciel pliku "plik1" przywróć
poprzednie uprawnienia i ponownie spróbuj odczytać jego
zawartość.
Przypominam, że "plik1" to kopia pliku
/etc/passwd , "plik1" ma więc prawa oryginału.
Jeżeli nie zapisałeś praw pliku "plik1"
przed zmianą, to ponownie skopiuj plik /etc/passwd
by ustawić jego prawa dostępu (ewentualnie wylistuj /etc by podglądnąć prawa do pliku /etc/passwd).
ls -la plik1
chmod 644 plik1 (w moim Linuksie takie prawa były dla pliku /etc/passwd)
ls -la plik1
vi plik1
wpisz:
:q!
(zatwierdź ENTERem)
------------
Skasuj katalog kat1 wraz zawartością. Jakich poleceń użyłeś?
rm -rf /home/hania/kat1
Dodatkowe wyjaśnienia. Usuwanie katalogów załatwi polecenie: rmdir katalog . Niestety taki katalog musi być pusty. Usunięcie pełnego wymaga zlecenia rm z opcjami rm -r katalog , ale będziemy musieli potwierdzać usuwanie.
Zlecenie rm -rf katalog jest brutalne i
szybkie. Patrz co w nim chcesz usunąć, gdyż
pomyłka pod rootem może kosztować nawet utratę całej zawartości
dysku (gdy zamiast
rm rf /katalog
wpiszesz
nieprawidłowo:
rm rf / katalog
(czyli po / wciśniesz
błędną spację i dopiero nazwę katalog)
*************************************************************************
Zadanie 2
*************************************************************************
Zainstaluj w systemie pakiet rpm o nazwie unarj, który jest zawarty na jednej z płyt instalacyjnych CD.
--------------
Ponieważ paczki instalacyjne RAR dają się wykorzystać tylko na Linuksie RED HAT oraz Mandrake/Mandriva, proponuję instalację z uniwarsalnej paczki tar.gz
--------------
Pobierz paczkę ze strony domowej programu:
http://www.rarlab.com/
Zanim pobierzesz instalkę wykonaj na
Desktopie (usera np. antek) nowy katalog o nazwie np. "dorozpakowania" zleceniem:
cd /home/antek/Desktop;mkdir dorozpakowania
średnik czyli ; pozwala połaczyć dwa
zlecenia (cd oraz mkdir) w jedno.
Pobierz RARa ze strony domowej programu. Umieść paczkę tar.gz w katalogu dorozpakowania
Rozpakuj pobraną paczkę zleceniami:
cd /home/antek/Desktop/dorozpakowania
tar zxpvf nazwapaczki.tar.gz
cd /home/antek/Desktop/dorozpakowania/rar
ls -la
Pamiętaj, by zlecenie wydawać z poziomu gdzie umieściłeś paczkę tar.gz
Pojawi się katalog
/home/antek/Desktop/dorozpakowania/rar,
a w nim między innymi 3 pliki, które
trzeba pokopiować do systemu.
Zgodnie z zawartością pliku Makefile wykonaj jako root zlecenia:
cd
/home/antek/Desktop/dorozpakowania/rar
cp rar unrar /usr/local/bin
cp rarfiles.lst /etc
cp default.sfx /usr/local/lib
Tym sposobem umieścisz pliki programu RAR we właściwe miejsca w systemie.
----------------
Aby uzyskać opis komend dla programu, można (już jako zwykły user, nie root)
wpisać zlecenie
rar --help
lub
unrar --help
Pakujemy zleceniem rar, rozpakowujemy zleceniem unrar.
Co więc należy zrobić, by rozpakować paczkę rar przysłaną mailem?
To bardzo proste. Umieść ją w jakimś pustym katalogu (np. na Desktopie w katalogu dorozpakowania) i w powłoce tekstowej (jako zwykły user) wpisz zlecenie:
unrar e nazwapaczki.rar
Oczywiście opcji pakowania i rozpakowanie jest dużo więcej, co poznałeś już czytając wynik zlecenia z opcją --help
------------------
Czy warto nauczyć się wszystkich opcji
RAR na Linuksa? Moim zdaniem nie. Uważam, że na Linuksie/Uniksie
wystarczy znać zlecenie
unrar e nazwapaczki.rar
Natomiast ważna jest biegła znajomość
programu TAR, gdyż paczki *.tar
oraz *.tar.gz można łatwo rozpakować
pod Windows programem RAR
(uwaga: pod Windows po pierwszym
rozpakowaniu pojawi się katalog z
plikiem bez rozszerzenia - należy nadać
temu plikowi rozszerzenie tar
i rozpakować po raz drugi). Paczkę TAR
rozpakujemy PARem na każdym
systemie: Unix, Linux, Windows.
Tak więc, pod Windows twórzmy paczki RAR, natomiast pod Linuksem TAR. Gdy na obu systemach zainstalujemy RAR, to nie będzie problemu z rozpakowaniem na różnych systemach operacyjnych.
*************************************************************************
Korzystając z systemowego podręcznika, wyświetl informacje na temat pliku /etc/group oraz poleceń groupadd, chgrp, usermod i useradd.
Informacje dotyczące tych programów umieść w jednym pliku i prześlij do prowadzącego ćwiczenia.
---
Edycja pliku /etc/group za pomocą edytora vi
vi /etc/group
:q!
Można też uruchomić domyślny edytor systemowy wpisując:
man /etc/group
info /etc/group
---
Informacje man na temat poleceń groupadd, chgrp, usermod i useradd można uzyskać pod warunkiem, że w systemie są zainstalowane pliki man.
Informacje na temat tych programów można wprowadzić do pliku tekstowego za pomocą przekierowania potoku czyli w praktyce znacznika > lub >>
Przykład zlecenia:
info groupadd >
/home/hania/informacje1.txt
> daje wpis do pliku i zamazuje
poprzedni
>> dodaje do istniejących zapisów
kolejne informacje
Zamiast operatora > możesz użyć 1>
(przyjmowane domyslnie) lub jeśli wolisz
zatrzymać standardowe wyjście, a
przekierować standardowe wyjście błędu,
wypróbuj operator 2> /dev/null
Zlecenie tee pozwala drukowac dane wejściowe zarówno na ekran jak i do pliku.
Można skorzystać ze zlecenia info lub man
info groupadd 2> /dev/null | tee
/home/hania/informacje1.txt
info chgrp 2>> /dev/null | tee
/home/hania/informacje1.txt
info usermod 2>> /dev/null | tee
/home/hania/informacje1.txt
info useradd 2>> /dev/null | tee
/home/hania/informacje1.txt
Aby wysłać plik trzeba skorzystać z klienta pocztowego lub ftp (w zależności od możliwości serwera uczelnianego).
*************************************************************************
Korzystając z systemowego podręcznika, wyświetl informacje na temat poleceń gzip, gunzip, bzip2 i tar. Informacje dotyczące tych programów umieść w jednym pliku i prześlij do prowadzącego ćwiczenia.
Można skorzystać ze zlecenia info lub man
info gzip 2>> /dev/null | tee
/home/hania/informacje2.txt
info gunzip 2>> /dev/null | tee
/home/hania/informacje2.txt
info bzip2 2>> /dev/null | tee
/home/hania/informacje2.txt
info tar2 >> /dev/null | tee
/home/hania/informacje2.txt
Aby wysłać plik trzeba skorzystać z klienta pocztowego lub ftp (w zależności od możliwości serwera uczelnianego).
*************************************************************************
Pobierz z Internetu plug-in flasha oraz javy i zainstaluj w systemie Linux.
Opis wykonania z 2003 roku.
--------------
FLASH
Wejdź więc na stronę http://macromedia.com/ i wybierz DOWNLOADS.
Jeżeli zrobiłeś to pod Linuksem, to
nastąpi właściwe przekierowanie.
Jeżeli nie, to kliknij w link
DOWNLOADS, MORE PLAYERS i
załaduje się strona:
http://macromedia.com/shockwave/download/alternates/
Wybierz właściwy system i pobierz plik:
install_flash_player_7_linux.tar
czyli FLASH PLAYER 7 dla Mozilli (i
pochodnych czyli np. Firefox).
Jako root rozpakuj pakiet zleceniem:
tar zxpvf nazwapaczki.tar.gz
Wejdź do nowego katalogu z instalką i
wydaj zlecenie:
sh flashplayer-installer
Instalator spyta się o ścieżkę dostępu do przegladarki internetowej, więc wcześniej ustal jak wygląda i podaj np. /usr/local/mozilla
Konqueror trzeba dodatkowo konfigurować:
KONQUEROR -USTAWIENIA- KONFIGURUJ
KONQUEROR- WTYCZKI- NOWY i wpisz
odpowiedni katalog z pluginami: np.
/usr/lib/netscape/plugins/flashplayer
Jeżeli nie znajdzie, to wypróbuj USTAWIENIA- KONFIGURUJ KONQUEROR- WŁĄCZ OBSŁUGĘ WTYCZEK. Program poszuka wtyczek. Jeżeli nie znajdzie, to podetknij mu właściwy katalog wybierając: PRZESZUKAJ KATALOGI- NOWY.
--------------
JAVA
Załaduj z komputera pod Linuksem (to ważne, gdyż nastąpi automatyczne przekierowanie na stronie SUNa) stronę www.java.com/en/index.jsp i kliknij w obrazek GET IT NOW (prawy, górny róg). Pokaże się www.java.com/en/download/linux_manual.jsp . Wybierz plik Linux RPM (self-extracting file) i zapisz go na linuksowym dysku twardym np. w katalogu /home/antek/Desktop
Uruchom powłokę tekstową.
Zaloguj się jako root zleceniem: su i
podaj hasło roota.
Teraz jako root utwórz katalog np.
/usr/java zleceniem:
cd /usr/ oraz mkdir java
Prawa katalogu /usr/java możesz zostawić domyślne lub nadać prawa takie, jakie mają inne katalogi w /usr/
Następnie (jako root) skopiuj do
katalogu /usr/java/ plik z instalką JAVA zleceniem:
cp /home/antek/Desktop/nazwapliku-linux-i586.bin /usr/java/
Będąc w katalogu /usr/java (zlecenie cd
/usr/java) ustal prawo do uruchomienia
dla pliku nazwapliku-linux-i586.bin
zleceniem:
chmod a+x nazwapliku-linux-i586-rpm.bin
i uruchom skrypt rozpakowujący paczkę
zleceniem:
sh nazwapliku-i586-rpm.bin
lub
./nazwapliku-linux-i586-rpm.bin
Pojawi się tekst licencji. Przewijaj go aż do końca klawiszem ENTER lub SPACJĄ.
Na pytanie "Do you agree..." (czy się zgadzasz...) wpisz yes i zatwierdź klawiszem ENTER. Nastąpi rozpakowanie archiwum w wyniku czego powstanie paczka *.rpm, a w niektórych wersjach instalek nastąpi od razu instalacja JAVA co będzie skutkować powstaniem nowego katalogu w /usr/java/.
Jako root wejdź do nowopowstałego
katalogu zleceniem:
cd nazwakatalogu
i wylistuj zawartoć zleceniem:
ls -la
Teraz sam musisz ocenić, czy dana
wersja instalatora podczas rozpakowania
zainstalowała JAVA, czy tylko
rozpakowała archiwum.
To irytujące, że nie ma jednolitego
schematu istalacji.
Jeżeli w nowopowstałym
katalogu /usr/java/jve*/ jest katalog
plugin , to nastapiła pełna instalacja.
Jeżeli będzie tam tylko plik
nazwapliku-linux-i586.rpm to zainstaluj JAVA zleceniem:
rpm -iv nazwapliku-linux-i586.rpm
Powinna bezproblemowo nastąpić instalacja.
To wszystko.... gdyby nie konieczność poinformowania naszych przeglądarek, że mamy nowy plug-in. I tu jest problem. W zależności gdzie się zainstalowała java, taką ścieżkę wpisujemy do configu przeglądarki.
Java może być zainstalowana (w
zależności od testowanych przeze mnie wersji) np. w
/usr/java/j2rel.4.2_06/bin/java
lub
/usr/java/jre1.5.0/plugin/i386/ns7
W Konqerorze wybierz:
USTAWIENIA -KONFIGURUJ KONQUEROR- WŁĄCZ
OBSŁUGĘ JAVY oraz na tym samym panelu
(na dole) wpisz ścieżkę do pliku java
np.
/usr/java/j2rel.4.2_06/bin/java
lub
/usr/local/java/j2rel.4.2_06/bin/java (wcześniej sprawdź gdzie jest
plik java np. za pomocą zlecenia mc).
Kliknij ZASTOSUJ, OK.
Ponieważ możesz łatwo pomylić się w
tekście, kliknij w ikonkę katalogu i klikając ustal ścieżkę dostępu.
W przypadku przeglądarek opartych na GECKO czyli Netscape 7.x, Mozilla, Firefox trzeba wykonać dowiązania pluginu java do macierzystych katalogów danych przeglądarek. Oczywiście wówczas trzeba w configu przeglądarki podać ścieżkę dostępu do "skrótu".
Dla przeglądarki Mozilla wykonaj:
Sprawdź, gdzie masz zainstalowaną
Mozillę i gdzie jest jej katalog plugins.
Prawdopodobnie jest w
/usr/lib/mozilla-1.4/plugins
Ponadto sprawdź miejsce
położenia pliku libjavaplugin_oji.so .
Prawdopodobnie jest to w:
/usr/java/j2rel.4.2_06/plugin/i386/ns7/libjavaplugin_oji.so
Wykonaj więc:
ln -s
/usr/java/j2rel.4.2_06/plugin/i386/ns7/libjavaplugin_oji.so
/usr/lib/mozilla-1.4/plugins
(jeżeli wersja java jest j2rel.4.2_06, a
katalog Mozilli to mozilla-1.4)
Oczywiście powinieneś posprawdzać u siebie czy zgadzają się faktyczne nazwy i poprawić powyższy przykład
Dla przeglądarki Netscape 7.x wykonaj:
ln -s /usr/java/j2rel.4.2_06/plugin/i386/ns7/libjavaplugin_oji.so /usr/local/netscape/plugins
Uwaga: dla Netscape 7.x są dwie wersje JAVA: w katalogu ns7 lub ns7-gcc29
Dla przeglądarki Firefox 1.x wykonaj:
ln -s
/usr/java/j2rel.4.2_06/plugin/i386/ns7/libjavaplugin_oji.so
/home/antek/firefox/plugins
(jeżeli wersja java jest j2rel.4.2_06, a
katalog w którym został zainstalowany)
Firefox to /home/antek/firefox/ . Oczywiście powinieneś posprawdzać u siebie czy zgadzają się faktyczne nazwy i poprawić powyższy przykład
---------------
W jaki sposób sprawdzisz, że programy te zostały poprawnie zainstalowane?
Czytnik Flash uruchomi się na stronie
www zawierającej plik.swf czyli np. na stronie domowej Macromedia
http://macromedia.com
Aby sprawdzić działanie Javy można
wejść na stronę:
http://java.sun.com/applets/
Ruchome baloniki oznaczają, że Java
została skonfigurowana poprawnie.
---------------
Prześlij plik zawierający kopię ekranu potwierdzającą poprawne działanie zainstalowanych plug-inów.
Aby zrobić zrzut ekranu (obrazek) trzeba mieć zainstalowany odpowiedni programik.
W Mandrake/Mandriva wybierz: menu K- Programy- Multimedia i Grafika- Zrzut Ekranu
Aby wysłać plik trzeba skorzystać z klienta pocztowego lub ftp (w zależności od możliwości serwera uczelnianego).
*************************************************************************
Jeśli na tym samym komputerze masz zainstalowany system Linux i Windows, zmodyfikuj tak plik /etc/fstab, abyś w systemie Linux miał dostęp do partycji Windows. Tak przygotowany plik prześlij do prowadzącego ćwiczenia.
Przykładowy wpis w pliku /etc/fstab dotyczący
partycji windowsowej:
/dev/hda5 /mnt/win vfat
codepage=852,iocharset=iso8859-2,umask=0 2 2
/dev/hda5 czyli dysk logiczny pierwszy
na partycji rozszerzonej, dysku PRIMARY MASTER (na IDE)
/mnt/win czyli partycja podmontowana do
katalogu /mnt/win (tzw. "punkt montowania")
vfat czyli system plików FAT
codepage, iocharset czyli ustawienie
kodowania
umask czyli narzucenie domyślnych
(maksymalnych) praw dostępu:
umask=002 daje prawa 775 (rwx rwx r-x)
umask=022 daje prawa 755 (rwx r-x r-x)
umask=0 daje prawa 777 (rwx rwx rwx)
umask=077 daje prawa 700 (rwx --- ---)
Aby wykonać kopię pliku /etc/fstab wykonaj zlecenie:
cat /etc/fstab >/home/hania/fstab_copy
lub
cp /etc/fstab /home/hania/fstab_copy
Aby wysłać plik trzeba skorzystać z klienta pocztowego lub ftp (w zależności od możliwości serwera uczelnianego).
*************************************************************************
Utwórz skrypt ustawiający prawa do czytania dla wszystkich użytkowników plikom podanym jako parametry skryptu. Przygotowany skrypt prześlij do prowadzącego ćwiczenia.
cd /home/hania
vi czytanie.rc
i
#!/bin/sh
chmod o=r
nazwapliku1,nazwapliku2,nazwapliku3
ZZ
Aby wysłać plik trzeba skorzystać z klienta pocztowego lub ftp (w zależności od możliwości serwera uczelnianego).
*************************************************************************
Nie chciało mi się formatować tekstu, gdyż ma on robić jedynie za luźne notatki.
M. Twarogal